Rospuda (od j.Rospuda Filipowska do Augustowa)

Do spływu Rospodą przymierzałem się lat kilka-nadarzająca się okazja –trafiła się w bieżącym roku-w pierwszej połowie sierpnia .Z racji urlopu-planowałem wyjazd m.inn w góry-śledząc prognozy pogody-zauważam , że sytuacja w najbliższych dniach na południu będzie niekorzystna .Zatem Rospuda...
Wtorkowe popołudnie zastaje nas w Augustowie-autko zostawiamy na parkingu firmy wypożyczającej sprzęt wodny, szybki przepak i w drogę. Bus z przyczepką na której się wesoło kolebie jedyna jednostka-nasz kajak-trochę okrężną drogą przez Suwałki(może lepsza nawierzchnia) uwozi nas w stronę kolejnej letniej przygody. Około godziny 15 docieramy za miejscowością Supienie do przesmyku między jeziorami Czarnym a Rospudą Filipowską- jeszcze tylko wodowanie kajaka i w drogę .Przed nami 65 kilometrów drogi wodnej, o której ostatnio w Polsce tak głośno z racji planowanej budowy obwodnicy Augustowa w dolnym biegu rzeki.
Rospuda Filipowska dość długie jezioro rynnowe pośród wysokich wzgórz morenowych wita nas nieco dżdżystą pogodą ,dla rozgrzewki szybko zatem wiosłujemy, mijając w drodze dość dużą wyspę .Koniec jeziorka zwiastuje mostek kamienny na drodze lokalnej. Mimo małych rozmiarów-przepływ pod jest wystarczający dla spławienia kajaka i nas na drugą stronę-bezpośrednio na jezioro Kamienne .Kolejne kilometry przybliżają nas do miejscowości Filipów-osady obecnie małej i nieco podupadłej, ongi prężnie rozwijającej się poprzez handel z pobliskimi Prusami i rzecz jasna –przemyt .Mijamy kolejne mostki, przy ostatnim-już za miejscowością- cumujemy-udaję się na szybkie zakupy do okolicznego sklepu. Zbliżający się zmierzch dopinguje nas do wzmożonych ruchów przy wiosłach-tym bardziej , że pogoda ulega dalszemu pogorszeniu i jest prawdopodobne, że spotka nas ulewa. W miarę prosty odcinek rzeki-wprowadza nas w trzcinowiska –zapowiadający bliski wpływ na jezioro Długie-w sam czas-bo groźba deszczu spełnia się i z sino-granatowych chmur spada na jezioro ściana wody. Chowamy się z kajakiem, wpływając pod przybrzeżne drzewa. Na szczęście opad jest krótkotrwały, i z chwilą gdy na tafla jeziora uspokaja się –przepływamy na drugą stronę ,na upatrzone miejsce-gdzie założymy obóz. Sprawny wyładunek sprzętu biwakowego, przewrócenie kajaka do góry dnem-co ma go uchronić przed zalaniem w przypadku powtórnej ulewy i rozstawiamy namiot. Niestety nie udaje nam się już dziś rozpalić ogniska ,poprzestajemy na suchym prowiancie i do śpiworów. W nocy gdzieś w oddali słyszę odgłosy przechodzącej burzy, ale już o 4 nad ranem , nocne niebo jest pogodne a nawet widać kawałek łysego, co jest obietnicą pogodnego dnia. Wczesnym rankiem zwijamy biwak, jeszcze krótki spacer po okalających jezioro Długie-wysokich wzgórzach morenowych i w drogę .Rospuda poniżej wypływu z jeziora-meandruje dość wąskim korytem, pośród łąk, miejscami szuwarów, okolonych wzgórzami. Jest wąsko, bo czasem na długość wiosła, ale w zasadzie bez przeszkód terenowych w postaci zwałek, bystrzy itp. Choć przy jednej ze zwalonych kładek, małżonka tak energicznie manewruje wiosłem, że zżarte czasem pióro, nie wytrzymuje i łamie się w połowie. Cóż odtąd będziemy płynąć z mocą 3 i ½ pióra...
Kolejne jezioro –tym razem duży zbiornik wodny- Garbaś. Mimo, że akwen spory, między wpływem a wypływem Rospudy, odległość mała, a za jeziorem...Piękny odcinek rzeczny, przypominający charakterem nieco odcinki podgórskie, szybki nurt, liczne bystrza, zakręty, czasem na zakrętach cofki i odwoje. Odcinek pomiędzy Garbasiem a j.Głębokim pięknie zalesiony-dalej ,aż do Bakałarzewa pośród stromych brzegów, przypominających wąwóz górski. Obecność wykrotów i powalonych drzew stanowi dodatkowe utrudnienie, a i atrakcję w pewnym sensie. Płynięcie wymaga skupionej uwagi i szybkich decyzji. Bywa, że niesieni szybkim prądem rzecznym , przepływamy pod powalonymi drzewami. Impet wody jest na tyle duży, że w przypadku błędu w założeniach i w konsekwencji zderzenia z przeszkodą –skutki mogły by być groźne. Tuż przed Bakałarzewem na skutek obrócenia kajaka burtą do takiej przeszkody-by nie utopić jednostki-zmuszony jestem ewakuować się do wody. Na szczęście nie jest głęboko a i dno kamieniste...i kończy się to tylko niezaplanowaną kąpielą w butach...śpiwory i namiot całe i suche. W Bakałarzewie pierwsza z dwóch stałych przenosek. Około 50 metrów przeciągamy kajak wokół małej elektrowni wodnej na rzece-w rejon mostu drogowego o ciekawym łukowatym sklepieniu-daje to naprawdę niezwykłe efekty akustyczne...
Korzystam z okazji i udaje się na spacer do miasta, a raczej większej wsi-celem uzupełnienia zapasów. Bakałarzewo swoim wyglądem i historią bardzo przypomina wcześniej opisany Filipów.Za w / miejscowością wpływamy na długie, rynnowe, zalesione j.Sumowo- nawet ładne-tyle że wokół nad brzegami sporo działek prywatnych .Przy końcu jeziora-słyszymy odgłosy zbliżającej się burzy. Do miejsca planowanego postoju w Kotowinie- niedaleko, zatem naciskamy na wiosła-może się uda. Udało się. Kajak na brzeg-odwracamy, pyszne pierożki i krupnik serwowany w tutejszym gospodarstwie agroturystycznym- stanowiącym jeden z nielicznych punktów oparcia dla turystyki kajakowej na Rospudzie. Jeszcze obowiązkowy browarek. W między czasie nadpływa grupka kajakarzy-również się zatrzymują-pierwsi kajakarze spotkani na trasie naszego spływu. Również się zatrzymują na pierożki cumują kajaki, zabezpieczają jakimiś płachtami, parasolkami-zaczyna padać....Kilkanaście minut później-obrywa się ściana wody, ulewa i szkwał są tak duże, że widoczność spada do 20 metrów. Nasz kajak wyciągnięty z wody i odwrócony-jest bezpieczny, nasze rzeczy pod dachem również, ale nasi sąsiedzi są w tarapatach-wszystko fruwa w powietrzu –łącznie z parasolką-zatem czas przerwać posiłek na małą kąpiel ,by ratować dobytek...
Mimo jeszcze wczesnej pory-decydujemy się zostać na noc-tym bardziej , że gospodarstwo ma w swojej ofercie- nocleg na sianie w budynku kajakarni- przerobionej zapewne ze stodoły. Pomni zmiennej pogody, przed godziną 7 rano opuszczamy gościnną przystań by wykorzystać poranną względnie stabilną aurę .I rzeczywiście-dzień się zapowiada pięknie i takim będzie do końca. Poprzez szeroką już Rospudę do j.Okrągłego, pośród bagien i trzcinowisk urozmaiconych dziwnym lasem obumarłych drzew-dalej też w pięknej scenerii do najdłuższego na trasie jeziora. Bolesty – wybitnie rynnowe, z wysokimi brzegami, zalesione mniej więcej do połowy długości z licznymi miejscami biwakowymi. Przy jednym z takich miejsc urządzamy sobie-mały popas.Za jeziorem-odcinek rzeczny, z atrakcją w postaci drugiej i ostatniej na tym szlaku przenoski przy elektrownii wodnej w Małych Raczkach(dawny młyn-obecnie zagospodarowany turystycznie-można się pifka napić).Obok pole namiotowe z użytkownikami w trakcie pierwszego śniadania. Noo tak –dopiero mamy godzinę 10-korzystając ze sprzyjającej pogody dalej ruszamy w drogę. Rzeka się cudnie mieni w słońcu, krajobrazy zmieniają się jak w kalejdoskopie. Miasteczko Raczki-zatem kolejne uzupełnianie nadwątlonych przez czas i drogę zapasów. Od Dowspudy przez krótki czas towarzyszy nam zaczęty w tym miejscu amatorski spływ kajakowy-zresztą z firmy, która i nam wypożyczyła kajaki. Turyści w różnym wieku, ale widać-że wiosła po raz pierwszy w dłoniach-płyną zygzakami, ostro manewrując –niczym brytyjskie krążowniki dla ochrony przed U-Bootami, albo ja w chwilach pełnych ułańskiej fantazji, po spożyciu dużej ilości chmielowego napoju...Przy okazji- jeden ze spływowiczów- usiłuje zastosować na nas technikę taranu, ale szybkim manewrem udaje nam się wyjść z zasięgu onego kajaka.. Kres wspólnemu płynięciu kładzie pierwsza napotkana przeszkoda a la zwałka, my przepływamy pod zwaliskiem-natomiast grupa wyposażona w dwóch przewodników firmowych-ociąga się w tym miejscu .Młodzi panowie przewodnicy ,zsuwają się zatem do wody i przenoszą nieomal w rękach nad przeszkodą kajaki z uczestnikami imprezy. W Chodorkach, kolejne małe co nieco-tym razem poznajemy walory –rodzaju knajpy otwartej i nastawionej na kajakarzy. Placki ziemniaczane poparte stosowną ilością piwa- powodują ,że nabieramy sił i chęci na ostatni śródleśny odcinek w dniu dzisiejszym do uroczyska Święte Miejsce-gdzie zanocujemy. Od czasu do czasu-w Rospudzie napotykamy trochę utrudnień w postaci zwalonych drzew etc- ale nie tego zbyt wiele oraz dają się wyminąć bez konieczności wysiadania z kajaka. Rzeka cały czas meandruje w ładnej scenerii lasów już Puszczy Augustowskiej, czasem zdarzają się łąki nadbrzeżne. W uroczysku Święte Miejsce, za mostkiem przybijamy do brzegu, jak zwykle-szybka instalacja biwaku, zwiedzanie-w okolicy ciekawe śródleśne jezioro Jałowo, a nade wszystko ciekawa kapliczka –miejsce będące swoistym połączeniem kultów pogańskich, starocerkiewnych oraz obecnych. Słowem jest ekumenicznie. Przy browarku rozważamy- jakie to cuda muszą się dziać na tym miejscu w noc Sw.Jana .Rozpalona watra, na patyku smażone mięsiwo –znakomicie podnoszą morale. W nocy trochę bębni o tropik namiotu deszcz, straszy ale tylko straszy przechodząca nieopodal burza, a już tak naprawdę straszą nas komary-tak , że o godzinie 4 z rana wydaję im krwawą wojnę-po jakimś czasie wygraną...Rankiem, korzystając z klarującej się pogody –czym prędzej opuszczamy to miejsce tak bardzo związane z komarem. Za Młyńskiem(miejsce na mapie z mostem-nie miejscowość) dolina Rospudy zdecydowanie się rozszerza –płyniemy tą doliną meandrując pośród ciekawych trzcinowisk, szuwarów o wysokich walorach krajoznawczych i przyrodniczych. Od czasu do czasu –jest szerzej, tworzą się małe rozlewiska z dobiegających cieków wodnych –szkoda było by tego miejsca na planowaną inwestycję drogową. Ile mamy takich obszarów w Polsce? Zapewne niewiele.
W samo południe droga wodna- Rospudy znacznie się poszerza-znać ,że wpływamy w strefę oddziaływania jeziora Rospuda Augustowska, z lewej mijamy wpływ rzeki Blizna-również szlaku kajakowego, mało uczęszczanego-biorącego swój początek z miejscowości Ateny , nad j.Blizno (pretekst do kolejnych odwiedzin). Jeszcze spłoszone czaple kołują nad głowami, ale wpływające na ten odcinek rzeki statki spacerowe z Augustowa sprawiają, że czujemy wyraźnie kres przygody. Różnojęzyczni pasażerowie wspomnianych kryp namiętnie fotografują-w tym również nas. Ciekawe-jak podpiszą foty z kajakiem w tonacji żółto-czerwonej ? Patrol ekologów ?
Po blisko czterech dniach kajakowania , a tym samym zasiadania w ciasnej kabinie kajaka-czuję lekkie zmęczenie w kościach, Wreszcie jest – przestrzeń otwiera się i po chwili kołyszemy się na falach Rospudy Augustowskiej, na falach jeziora i falach wywołanych przez motorówki, ślizgacze i inne takie zdobycze cywilizacji.
Mam ochotę zawrócić- Rospuda –rzeka o zróżnicowanym charakterze, nie skażona komercyjnością, bez tzw „zagospodarowania turystycznego”-65 kilometrów radości-taką ją zapamiętam.