POLSKA WYPRAWA RATOWNIKÓW 100 LECIE TOPR - DHAULAGIRI 2009
23 marca br. wyruszy w Himalaje polska wyprawa ratowników z Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Jej celem jest zdobycie ośmiotysięcznika Dhaulagiri. W ten sposób ratownicy chcą uczcić setną rocznicę powstania TOPR oraz przypomnieć udział Polaków w zdobywaniu tej góry. Szczególną pamięć pragną oddać Jerzemu Hajdukiewiczowi, który wziął udział w wyprawach na Dhaulagiri (1958 i 1960) oraz przyczynił się do rozwoju medycy górskiej i nowoczesnych metod ratowniczych.
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR) - powstało 29 października 1909 roku jako organizacja do niesienia pomocy ofiarom wypadków górskich. Było wtedy czwartą organizacją ratowniczą na świecie. Dziś jest jedyną organizacją ratownictwa górskiego działającą nieprzerwanie od 100 lat. Jej pomysłodawcami byli Mariusz Zaruski i Mieczysław Karłowicz. Co roku TOPR udziela pomocy blisko 2000 poszkodowanych oraz organizuje około 200 wieloosobowych wypraw ratunkowych w Tatrach.
Dhaulagiri I - to siódmy szczyt Ziemi, wznoszący się na wysokości 8167 m n.p.m. Położony jest w środkowo-zachodnich Himalajach Nepalu. Nazwa szczytu powstała z połączenia dwóch sanskryckich słów: dhavala - biały, giri - góra i oznacza Białą Górę. Przez pewien czas, od pomiarów dokonanych w 1818 aż do połowy XIX, wieku uważany był za najwyższą górę świata. Po raz pierwszy szczyt został zdobyty w maju 1960 roku przez wyprawę szwajcarską Kurta Diembergera, w której brali udział dwaj Polacy: Jerzy Hajdukiewicz (wybitny alpinista, wieloletni naczelny lekarz GOPR oraz ratownik TOPR) oraz Adam Skoczylas. Pierwszego i jak do tej pory jedynego zimowego wejścia na Dhaulagiri dokonali również Polacy: Jerzy Kukuczka i Andrzej Czok w 1985 roku. Do chwili obecnej na szczycie stanęło 16 polskich wspinaczy.
"Dhaulagiri jest szczytem wymagającym, rzadko atakowanym ze względu na trudności. Jest przedostatnim z ośmiotysięczników zdobytym przez człowieka. Trzeba dysponować dużym doświadczeniem górskim i wysokimi umiejętnościami technicznymi, aby zmierzyć się z Białą Górą" - powiedział Ryszard Gajewski, kierownik wyprawy, ratownik TOPR, Prezes Zarządu Fundacji 100-lecie TOPR - Wyprawa Dhaulagiri 2009.
"Szczyt będziemy atakować dwiema drogami: drogą pierwszych zdobywców tzw. Drogą Szwajcarską, która wiedzie granią północno-wschodnią oraz ścianą północną tzw. Drogą Japońską (przez "gruszkę") w stylu alpejskim. Baza zostanie założona na wysokości 4800 m. n.p.m. Na drodze pierwszych zdobywców planowane jest założenie trzech obozów: I - 5880 m n.p.m., II - 6750 m n.p.m., III - 7400 m n.p.m. i stąd rozpocznie się atak szczytowy. W zależności od warunków atmosferycznych szczyt planujemy zdobyć w dniach pomiędzy 29 kwietnia a 6 maja" - dodał
W wyprawie bierze udział siedmiu ratowników TOPR: Ryszard Gajewski, Maciej Pawlikowski, Roman Mazik, Edward Lichota, Tomasz Witkowski, Grzegorz Bargiel, Andrzej Mikler. Wśród nich są osoby, które zdobywały już szczyty ośmiotysięczne trudnymi drogami wspinaczkowymi, jak również ratownicy, którzy należą do czołówki wspinaczy młodego pokolenia. Burmistrz Zakopanego wręczył uczestnikom wyprawy flagę Zakopanego, którą ratownicy umieszczą na szczycie.
Ekwipunek wyprawy, w skład którego wchodzi m.in. sprzęt i żywność, waży przeszło 1000 kilogramów. Powrót do kraju planowany jest na 14 maja br.
***
Fundacja 100-lecie TOPR - Wyprawa Dhaulagiri 2009
Fundacja założona 22 lutego 2008 r. przez grupę inicjatorów wyprawy. Celem Fundacji jest organizacja w 2009 roku wyprawy w Himalaje Nepalu na szczyt Dhaulagiri dla uczczenia setnej rocznicy powstania Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, a także wspieranie wszelkich form popularyzujących służbę ratowników TOPR, ich działalność alpinistyczną i sportową.
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR)
TOPR - powstało 29 października 1909 roku jako organizacja do niesienia pomocy ofiarom wypadków górskich. Za znak przyjęto błękitny krzyż na białym polu. Była to wówczas czwarta organizacja ratownicza na świecie. Dziś jest jedyną organizacją ratownictwa górskiego działającą nieprzerwanie od 100 lat. Pomysłodawcami organizacji byli Mariusz Zaruski i Mieczysław Karłowicz, którzy już w 1907 r. czynili przygotowania do powołania tej organizacji.
Śmierć Mieczysława Karłowicza w lawinie śnieżnej pod Małym Kościelcem (8 luty 1909 r.) przyspieszyła powstanie pogotowia górskiego, którego pierwszym naczelnikiem został Mariusz Zaruski.
Dzisiejszy TOPR, to nowoczesna, profesjonalna organizacja ratownicza wykorzystująca wszystkie dostępne zdobycze techniki dla ratowania ludzi potrzebujących pomocy w Tatrach i na stokach narciarskich Podhala. Co roku TOPR udziela pomocy blisko 2000 poszkodowanych oraz organizuje około 200 wieloosobowych wypraw ratunkowych w Tatrach. Organizacja prowadzi wszelkie formy ratownictwa górskiego poczynając od ratownictwa na zorganizowanych terenach narciarskich, przez ratownictwo jaskiniowe wraz z działaniami nurkowymi i pirotechnicznymi, ratownictwo ścianowe i lawinowe z udziałem psów lawinowych, po ratownictwo z powietrza.
Organizacja liczy prawie 260 członków z tego ok. 140 to członkowie tzw. Straży Ratunkowej, czyli ratownicy posiadający odpowiednie umiejętności, wyposażenie i stan zdrowia do podejmowania działań ratowniczych. W skład Straży Ratunkowej wchodzi 33 ratowników zawodowych. Pozostali członkowie to ratownicy ?w stanie spoczynku?? którzy jednak nadal uczestniczą czynnie w życiu organizacji pełniąc dyżury informacyjne i wspierając inne działania statutowe.
TOPR jest organizacją społeczną (stowarzyszeniem) finansowaną z dotacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, odpisów z biletów wstępu do TPN i sponsorów.
Jerzy Hajdukiewicz
Jerzy Hajdukiewicz (1918-1989) - taternik, alpinista, himalaista, ratownik TOPR, lekarz naczelny GOPR. Taternictwo zaczął uprawiać w 1937 r. W 1940 jako żołnierz Polskich Sił Zbrojnych został internowany w Szwajcarii, gdzie przebywał do końca wojny. Mimo to, cały czas się wspinał. Założył Klub Wysokogórski Winterthur.
Po powrocie do Zakopanego w 1946 r. był przez pewien czas prezesem Koła Zakopiańskiego Klubu Wysokogórskiego. Wielokrotnie wyjeżdżał na wyprawy w Alpy, gdzie zdobywał kolejne czterotysięczniki. Był pierwszym Polakiem, który skompletował je wszystkie - 57.
Od 1949 r. działał jako ratownik TOPR. Udzielał się na forum międzynarodowym jako delegat TOPR na spotkaniach ratowników europejskich IKAR. Intensywnie działał w sprawach modernizacji sprzętu ratowniczego. Uczestnicząc w akcjach ratunkowych w Alpach zapoznał się z możliwościami technicznymi tzw. Zestawu Gramingera.
Po powrocie do kraju energicznie działał i szukał możliwości, aby ten sprzęt jak najszybciej znalazł się na wyposażeniu TOPR. Zestaw Gramingera, który w krótkim czasie otrzymali ratownicy TOPR przyczynił się do uratowania wielu polskich taterników.
Na tematy ratownicze oraz medycyny górskiej napisał blisko 200 artykułów, które były publikowane w prasie polskiej, niemieckiej i szwajcarskiej. Był również autorem książek: "Dhaulagiri zdobyty", "Góry mojej młodości" i "Himal Cu-Cu-Ra".
Jako pierwszy Polak był w Himalajach Nepalu, gdzie uczestniczył w szwajcarskich wyprawach na Dhaulagiri w 1958 i zwycięskiej w 1960 r.
1. Dhaulagiri - "Biała Góra"
Dhaulagiri - to szczyt w Himalajach środkowo-zachodnich o wysokości 8167 m n.p.m., oddzielony od pobliskiej Annapurny głęboko wciętą doliną rzeki Kali Gandaki. Dhaulagiri jest siódmym co do wysokości ośmiotysięcznikiem, najwyższym z tak zwanych niskich ośmiotysięczników. W masywie można wyodrębnić sześć w miarę samodzielnych wierzchołków:
Dhaulagiri I - 8167 m
Dhaulagiri II - 7751 m
Dhaulagiri III - 7715
Dhaulagiri IV - 7 661
Dhaulagiri V - 7 618
Dhaulagiri VI - 7 268
Przez pewien czas, od pomiarów dokonanych w 1818 aż do połowy XIX wieku, uważany za najwyższą górę świata. Pierwszą próbę wejścia podjęła wyprawa francuska w 1950 roku. W obliczu trudności orientacyjnych spowodowanych brakiem map i nieznajomością terenu Francuzi przenieśli się pod Annapurnę. Szczyt został zdobyty w 1960 roku przez wyprawę szwajcarską Kurta Diembergera, w której uczestniczył Jerzy Hajdukiewicz. Pierwszego i jak do tej pory jedynego zimowego wejścia na Dhaulagiri dokonali Polacy: Jerzy Kukuczka i Andrzej Czok w 1985 roku. Na szczycie do chwili obecnej stanęło 13 polskich wspinaczy.
Głównym celem wyprawy będzie wejście na szczyt drogą pierwszych zdobywców od strony północno-wschodniej z wariantem w kopule szczytowej przez pola śnieżne. Baza pod Dhaulagiri zostanie założona na wysokości ok. 4700 m. Pierwsza część drogi prowadzi przez uszczelniony lodowiec trawersem pod wielką charakterystyczną turnią Eiger. Wyżej lodowiec staje się coraz bardziej stromy i zmienia się w lodospad seraków usiany szczelinami.
Obóz I leży na wygodnej, rozłożystej i bezpiecznej przełęczy na wysokości 5850 m n.p.m.. Z obozu I do obozu II położonego na wysokości 6750 m n.p.m. droga prowadzi wzdłuż linii spadku filara polami śnieżnymi wśród mało wybitnych seraków i nielicznych szczelin. Powyżej obozu II droga prowadzi filarem północno-wschodnim i jest bardzo stroma. Zbyt duża ilość śniegu powoduje zagrożenie lawinowe, a jego brak i często występujące wtedy oblodzenie sprawiają, że odcinek jest trudnym technicznie stokiem lodowym.
Konfiguracja terenu powoduje, że ciężko tam znaleźć miejsce na platformę, na której można założyć obóz III (7400 m n.p.m.). Z obozu III przeprowadzony ma być atak szczytowy.
O wyprawie wspomniała także wczoraj K. Baranowska.
Oczywiście będziemy śledzić poczynania naszych ratowników, życząc im sprzyjających warunków i w efekcie sukcesu.
Ps: przy okazji, dzięki za odrobinę historii
Ciekawa wyprawa, nawet nie wiedziałem, że TOPR jest jedyną organizacją ratownictw górskiego która działa nieprzerwanie od 100 lat.
Oczywiście też, trzymam kciuki za naszych ratowników i życzę im powodzenia
Ja również trzymam kciuki za Ekspedycję! Dzięki Pedro za ciekawy opis..
"Za dwadzieścia lat bardziej będziesz żałował, tego czego nie zrobiłeś niż tego co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślny wiatr.
Podróżuj. Śnij. Odkrywaj. "
Po długim locie samolotami wyprawa polskich ratowników TOPR o godzinie 15:30 w dniu 24.03.2009, dotarła do Kathmandu.
Jeszcze wieczorem poprzedniego dnia odbyły się ostateczne negocjacje z agencją, która będzie obsługiwać bazę i karawanę wyprawy. Po krótkim odpoczynku, dziś rano zostały rozdzielone zadania dla poszczególnych członków wyprawy. Część uczestników zajęła się zakupami sprzętu, a reszta odbieraniem cargo i załatwieniem formalności. Po południu odbyło się spotkanie w Ministerstwie Turystyki i Lotnictwa Cywilnego, podczas spotkania kierownik wyprawy Ryszard Gajewski odebrał pozwolenie na zdobywanie szczytu przez wyprawę.
"Od tej chwili jesteśmy oficjalną wyprawą w Nepalu i ruszamy pełna parą" - powiedział Ryszard Gajewski, kierownik wyprawy.
"W dniu jutrzejszym spodziewamy się zakończyć formalności z odbiorem cargo z lotniska i zaczniemy przygotowanie ładunków dla karawany" - dodał Maciej Pawlikowski, uczestnik wyprawy.
TOPR - powstało 29 października 1909 roku jako organizacja do niesienia pomocy ofiarom wypadków górskich. [...]Dziś jest jedyną organizacją ratownictwa górskiego działającą nieprzerwanie od 100 lat.
W latach 1956 -1990 jednak TOPR faktycznie przestał istnieć, a ratownictwo górskie w Tatrach objęła Grupa Tatrzańska GOPR. Obecnie TOPR jest zupełnie oddzielną organizacją ratunkową, tak jak to było na początku jej istnienia.
Masz rację Maćku że w tym okresie nazwa pogotowia tatrzańskiego nosiła nazwę GOPR-u Grupy Tatrzańskiej. Pewnie wiesz więcej w temacie ode mnie, ale chyba jednak można traktować tę grupę ratownictwa górskiego jakoby istniała już od 100 lat.
Masz rację Maćku że w tym okresie nazwa pogotowia tatrzańskiego nosiła nazwę GOPR-u Grupy Tatrzańskiej. Pewnie wiesz więcej w temacie ode mnie, ale chyba jednak można traktować tę grupę ratownictwa górskiego jakoby istniała już od 100 lat.
Przecież ja nie napisałem, że ratownictwo w Tatrach przestało istnieć. Bezspornym faktem jest to, że w formie zorganizowanej Pogotowie funkcjonuje od stu lat. I chwała mu za to. Ale faktycznie, na kilkadziesiąt lat zmieniła się nazwa i wewnętrzna struktura organizacyjna Pogotowia.
Ruszyła w góry karawana polskiej wyprawy ratowników TOPR
Dziś o godz. 9.00 rano wyruszyła w góry karawana polskiej wyprawy ratowników TOPR. W tej chwili ratownicy rozpoczynają pierwszy etap działalności górskiej polegający na dotarciu do obozu bazowego położonego na wysokości 4800 m n.p.m.
"Po długim załatwianiu formalności na lotnisku w czwartek po południu udało się przetransportować cargo wyprawy do hotelu. W międzyczasie pakowane były ładunki z zakupionego w Kathmandu sprzętu i żywności. Następnie trzeba było przepakować ładunki z cargo tak, aby każdy miał 30 kg oraz napełnić tlenem butle ratownicze dowiezione z kraju. Wieczorem nasza agencja trekkingowa przygotowała dla nas uroczystą kolację regionalną. W piątek pobudka o szóstej rano, szybkie śniadanie i wyjazd busem. Droga do Beni przez Pokharę zajęła nam 12 godzin. Do celu dotarliśmy już po zmroku. Wkrótce po nas dojechały nasze ładunki. Po rozpakowaniu sprzętu i przeliczeniu wszystkich pakunków mogliśmy zjeść zasłużoną kolację.
Dziś od rana trwały gorączkowe przygotowania do karawany, które polegały na przepakowywaniu sprzętu i kilkakrotnej zmianie koncepcji jego transportu. Ostatecznie karawana ruszyła o godzinie 9.00. Nasze ładunki osobiste i sprzętowe to 28 pakunków do tego dochodzi drugie tyle wyposażenia bazy zapewnionego przez agencję trekkingową. Cała karawana składa sie z 80 tragarzy. Dotarcie do obozu bazowego planujemy za 6-7 dni" ? powiedział Ryszard Gajewski, kierownik wyprawy.
Za obsługę public relations wyprawy odpowiedzialna jest agencja:
Od czterech dni polscy ratownicy TOPR, wędrują doliną Myagdi, w kierunku obozu bazowego położonego na wysokości 4800 m. n.p.m. na lodowcu pod Dhaulagiri.
Etap karawany do Bogary, wiódł eksponowanymi ścieżkami, po których ratownicy wspinali się wzdłuż poręczówek rozciąganych przez tubylców. Część kulisów z większymi ładunkami musiała obchodzić ten trudny odcinek inną dużo dłuższą i wyżej położoną drogą.
"Pogoda na razie nam dopisuje i gdyby nie karawana, do której musimy się dostosować moglibyśmy iść co najmniej jeden dzień szybciej. W dolinach jest sucho i nawet wielkie wodospady są bez wody. Z powodu jej małej ilości krajobraz bardziej przypomina jesień niż wiosnę" ? mówi Maciej Pawlikowski, uczestnik wyprawy.
"Pod koniec dzisiejszej wędrówki ukazał się naszym oczom masyw Dhaulagiri II, naszego szczytu jeszcze nie widać gdyż jest on schowany za załomem doliny, zobaczymy go dopiero pojutrze" ? dodał Pawlikowski.
Do obozu bazowego ratownikom pozostało jeszcze trzy dni marszu.
Tragarze (tzw. kulisi) niosący ładunki polskiej wyprawy ratowników TOPR na Dhaulagiri zastrajkowali i nie chcieli iść dalej. Powodem strajku było nagłe załamanie pogody. Dzięki negocjacjom podjętym przez ratowników udało się przekonać 35 tragarzy, aby szli dalej. Dodatkowo Sirdar karawany zaangażował jeszcze kilka osób z miejscowej ludności.
Pierwszego kwietnia ratownicy dotarli do Dovan - położonej na skraju dżungli osady pasterskiej, która służy również jako pole namiotowe dla wypraw i trekkingów przechodzących tą doliną.
"Popołudnie było dość pogodne, pod wieczór zaczął padać drobny deszcz, który szybko przerodził się w wielką burzę. W ciągu godziny spadło 10 cm gradu wielkości grochu, a następnie przez kilka godzin padał deszcz, który kompletnie przemoczył nasze namioty. Jeden z namiotów podmył tak silnie, że trzeba było rozstawić nowy" ? mówi Maciej Pawlikowski, uczestnik wyprawy.
"Następnego dnia rano okazało się, że większa część tragarzy nie chce iść dalej ze względu na warunki atmosferyczne. W okolicach bazy włoskiej (Italian Base Camp) leży ok. 10 cm śniegu, natomiast dojście do bazy głównej jest już w głębokim śniegu do pół uda. To spowodowało, że tragarze chcieli zawrócić. Negocjacje z tragarzami trwały około dwóch godzin. Część tragarzy pozostała. Dodatkowo zaangażowano kilka osób z miejscowej ludności" ? dodaje Pawlikowski.
Wczesnym popołudniem ratownicy dotarli do Sallagari (3010 m.n.p.m), gdzie został rozbity kolejny obóz. Stąd kulisi wahadłowo noszą ładunki wyprawy do góry. Ryszard Gajewski, kierownik wyprawy, wraz z trzema ratownikami (Grzegorzem Bargielem, Edwardem Lichotą, Andrzejem Miklerem) udali się "na lekko" z namiotami szturmowymi do wyżej położonej Italin Base Camp.
"Trzeciego kwietnia pozostali uczestnicy wyprawy i tragarze wyruszyli również do bazy włoskiej. W związku z tymi kłopotami założenie naszej bazy pod Dhaulagiri opóźni się o jeden, dwa dni" ? mówi Pawlikowski.
Himalajska wyprawa ratowników TOPR dotarła do obozu I
Polska ekspedycja ratowników TOPR, która z okazji 100-lecia TOPR chce zdobyć himalajski ośmiotysięcznik Dhaulagiri, dotarła do obozu I położonego na wysokości 5750 m n.p.m.
Wczoraj w południe (06.04) czterech ratowników TOPR (Ryszard Gajewski, Edward Lichota, Grzegorz Bargiel i Andrzej Mikler) założyli obóz pierwszy na wysokości 5750 m n.p.m. Po spędzeniu nocy na tej wysokości wszyscy zeszli do bazy. W tym czasie dwaj inni ratownicy (Maciej Pawlikowski i Tomasz Witkowski) założyli depozyt żywnościowo- sprzętowy na wysokości 5000 m n.p.m. na trasie podejścia do obozu pierwszego.
"Po południu pogoda na poziomie bazy załamała się i zaczął padać grad oraz było słychać wyładowania atmosferyczne. Opady trwały do późnych godzin nocnych. Według docierających do nas prognoz, pogoda taka ma się utrzymać do końca tygodnia. Aktualnie, na poziomie bazy, temperatura w nocy spada do -14, w dzień -3, rano słońce, a od godziny 11-12 zachmurzenie i niewielkie opady śniegu" - mówi Tomasz Witkowski, uczestnik wyprawy.
"W dniu jutrzejszym we wczesnych godzinach rannych do obozu pierwszego planują wyruszyć Maciej Pawlikowski, Roman Mazik i Tomasz Witkowski. Plan wyjścia zakłada przebudowę i doposażenie obozu oraz spędzenie w nim nocy w celu aklimatyzacji" - mówi Ryszard Gajewski, kierownik wyprawy.
"Również wczoraj dotarły do bazy wszystkie nasze ładunki i wreszcie możemy działać z pełnym wyposażeniem. W związku z tym mogliśmy oficjalnie otworzyć naszą bazę" - dodaje Gajewski.
Wstępne sprawozdanie z wypadku i akcji ratunkowej Piotra Morawskiego nadesłane przez Ryszarda Gajewskiego - kierownika wyprawy TOPR na Dhaulagiri z okazji 100-lecia TOPR
W dniu dzisiejszym 8.04.2009 o godzinie 9.05 otrzymaliśmy informację od Justyny Szepieniec o wypadku, jaki zdarzył się podczas schodzenia z obozu II do bazy. Piotr Morawski znany polski himalaista, wielokrotny zdobywca 8-tysięczników, kierownik wyprawy polsko słowackiej na Dhaulagiri wpadł do szczeliny poniżej obozu I (5760 m ).Schodzili we trojkę (Morawski,Hamor, Szepieniec).
Szczelina w lodowcu miała około 25 m głębokości. Piotr Morawski spadł okolo 20 m i tam się zaklinował.Pozostali natychmiast rozpoczęli akcję ratunkową i zwrócili się do naszej wyprawy o pomoc. Połączyłem sie z częścią ekipy która dzisiaj szła na aklimatyzację (Maciej Pawlikowski, Tomasz Witkowski i Roman Mazik - lekarz ) aby odciążyli się z ładunku, który nieśli jako wyposażenie obozu I i najszybciej jak to możliwe podeszli do miejsca wypadku.
O godz 11.30 ekipa TOPR dotarła na miejsce. W szczelinie lodowca od około godziny był Peter Hamor, który próbował podtrzymać na duchu PIotra Morawskiego, niestety nic więcej nie mógł już zrobić. Nasza ekipa zamontowała dodatkowe stanowisko i po 50 min udało się wydostać Piotra Morawskiego na powierzchnię lodowca, niestety bez oznak życia. Od 12.20 Doktor Mazik z ratownikami prowadzili akcję reanimacyjną. O godzinie 12.40 lekarz stwierdził zgon Piotra Morawskiego.
Ciało Piotra Morawskiego zostało zabezpieczone przy szczelinie. Na razie akcja została przerwana w oczekiwaniu na dyspozycje z kraju. Peter Hamor i Justyna Szepieniec zeszli do bazy, do której dotarli około 16.00 a ratownicy TOPR udali się do obozu I gdzie będą dzisiaj nocować.
Obecnie pod Dhaulagiri mamy duży opad śniegu około 30 cm. Jutro jeżeli pogoda i warunki śnieżne pozwolą wznowimy akcję.
Ryszard Gajewski
Kierownik wyprawy TOPR Dhaulagiri
Szukaj
Użytkownicy
Kalendarz
Pomoc
